همه چیز در مورد ریزش اخیر بازار کریپتو

---

در این مقاله قصد داریم همه چیز در مورد ریزش اخیر بازار کریپتو را بررسی کنیم.

بخش اول: وضعیت فعلی و عمق ریزش بازار

شدت و ابعاد ریزش

در اواسط ماه اکتبر ۲۰۲۵، بازار رمزارزها شاهد یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای لیکوئید شدن (liquidation) تاریخ خود بود. بنا بر گزارش‌ها، بیش از ۱۹ میلیارد دلار پوزیشن‌های مبتنی بر اهرم (leverage) در جریان این ریزش منحل شدند.
بیت‌کوین در این ریزش بیش از ۱۰٪ کاهش یافت و به سطحی نزدیک به ۱۰۴٬۷۸۰ دلار رسید، در حالی که اتریوم نیز حدود ۱۲٪ افت قیمت را تجربه کرد.
بخش بزرگی از این کاهش به پوزیشن‌های روی آلت‌کوین‌ها اختصاص داشت، زیرا در بسیاری موارد اهرم در آن‌ها بیشتر بود و فشار فروش به مراتب قوی‌تر بود.
در برخی گزارش‌ها آمده است که تنها در یک ساعت، میلیاردها دلار پوزیشن سقوط کردند.

نکته مهم اینکه در بسیاری از تحلیل‌ها هم تأکید شده است که بخش قابل توجهی از رقم ۱۹ میلیارد دلار، مربوط به پوزیشن‌های long است (یعنی کسانی که بر بالا رفتن قیمت شرط بسته بودند) و بنابراین فشار فروش برای بستن این پوزیشن‌ها خود به شدت روند نزولی را تشدید کرد.

همچنین، گزارش‌هایی وجود دارد که عدد واقعی لیکوئید شدن ممکن است از آنچه از منابع عمومی منتشر شده فراتر باشد، زیرا بعضی صرافی‌ها گزارش‌های خود را کامل اعلام نمی‌کنند یا زمان تأخیر دارند.

به طور کلی، این ریزش به عنوان یکی از شدیدترین دوره‌های تصحیح در بازار کریپتو در سال‌های اخیر ثبت شده است.

---

بخش دوم: علل و عوامل مؤثر در ریزش

برای فهم عمیق‌تر، باید عوامل مختلف را از زوایای اقتصاد کلان، ساختار بازار کریپتو و روانشناسی سرمایه‌گذاران بررسی کنیم:

۱. شوک اقتصاد کلان و بازارهای جهانی

بازار رمزارزها به شدت تحت تأثیر شرایط کلی اقتصاد جهانی قرار دارد. وقتی سرمایه‌گذاران احساس کنند ریسک سرمایه‌گذاری زیاد است یا بازارهای سنتی نیز در خطر هستند، تمایل دارند به دارایی‌های “امن‌تر” منتقل شوند.

• یکی از عوامل مهم، افزایش بازدهی اوراق قرضه دولت‌ها (بخصوص در ایالات متحده) است. وقتی بازده اوراق بلندمدت بالا می‌رود، سرمایه‌گذاران ممکن است بخشی از سرمایه خود را از دارایی‌های پرریسک‌تر (مثل رمزارز) خارج کنند و به اوراق منتقل کنند.

• تنش‌های تجاری و فشارهای سیاست خارجی نیز به شدت بر بازار تأثیر گذاشتند. به‌عنوان مثال، اعلامیه تحریم‌های جدید و تعرفه‌های ۱۰۰٪ بر واردات چین از سوی ایالات متحده یکی از جرقه‌های اصلی ریزش بود.

• شرایط پولی و نرخ بهره بانک‌های مرکزی نیز مؤثر است؛ اگر بازار انتظار افزایش نرخ بهره داشته باشد، دارایی‌های ریسکی معمولاً تحت فشار می‌مانند.

در این ریزش خاص، دقیقاً یکی از عوامل مهم، تشدید تنش‌های تجاری میان آمریکا و چین بود.

۲. اهرم (Leverage) زیاد و فشار لیکوئید شدن

یکی از ویژگی‌های خطرناک بازار کریپتو، محبوبیت معامله با اهرم است (یعنی استفاده از سرمایه قرضی برای افزایش دسترسی به سود بالقوه). اما همین اهرم، هنگام نوسان شدید بازار، به بمبی تبدیل می‌شود.

وقتی قیمت در جهت مخالف حرکت کند، به‌تدریج پوزیشن‌های اهرمی دچار زیان می‌شوند و اگر زیان از سطح معینی فراتر رود، به‌صورت خودکار بسته می‌شوند — یعنی لیکوئید می‌شوند — که همین موضوع خود باعث فشار فروش بیشتر می‌شود. این اثر دومینو نامیده می‌شود. Coinbase+5CoinDesk+5The Block+5
در این ریزش، بسیاری از معاملات طولانی (long) با اهرم بالا مجبور به بسته شدن شدند، که اثر شتاب‌دهنده‌ای بر ریزش قیمت داشت. CCN.com+3The Block+3Blockworks+3
به خصوص در بخش آلت‌کوین‌ها، چون عمق بازار کمتر است و نقدشوندگی پایین‌تر است، فشار لیکوئید شدن شدیدتر بود.

۳. احساسات بازار، FOMO و هیجان‌های سرمایه‌گذاران

یکی از مشخصه‌های بازار رمزارز، تأثیر بسیار زیاد احساسات و هیجانات است. وقتی قیمت‌ها به سرعت بالا می‌روند، سرمایه‌گذاران ممکن است وارد شوند (ترس از عقب ماندن یا FOMO). اما وقتی روند معکوس می‌شود، همین هیجانات می‌تواند باعث فروش دسته‌جمعی شود.

• برخی از سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت با دید سودگیری وارد شده بودند و وقتی اولین علامت نزولی دیدند، سریع خروج کردند.

• اثر گله‌ای (herding) نیز فعال است: وقتی تعداد زیادی از معامله‌گران اقدام به فروش می‌کنند، این حرکت به یک موج بدل می‌شود که دیگران را نیز به فروش ترغیب می‌کند.

۴. ضعف ساختاری بازار و نقدشوندگی پایین

در مقایسه با بازارهای سنتی، بازار رمزارز هنوز نسبت به شوک‌های بزرگ حساس‌تر است، به این علت که:

• بسیاری از معاملات در صرافی‌های با نقدشوندگی پایین یا حجم محدود انجام می‌شود.

• در دوره‌های افت قیمت، بازارسازها (market makers) ممکن است نقدشوندگی را کاهش دهند تا از خسارات ناشی از نقد شدن زیاد جلوگیری کنند، که خود باعث تشدید نوسان می‌شود.

• برخی پلتفرم‌ها یا بخش‌هایی از بازار (مانند آلت‌کوین‌های کوچک) ممکن است زیر ساخت فنی یا اعتماد کافی نداشته باشند.

۵. ریسک‌های مقرراتی و سیاست‌های نظارتی

یکی از نگرانی‌های همیشگی فعالان بازار کریپتو، تغییرات سیاست‌ها و مقررات در کشورهای بزرگ است.

• اگر کشوری قوانین شدیدی علیه رمزارزها وضع کند یا محدودیت‌هایی ایجاد کند، سرمایه‌گذاران ممکن است به خروج سریع سرمایه‌ترغیب شوند.

• انتشار اخبار منفی درباره جرایم، شست‌وشوی پول، بستن صرافی‌ها یا ممنوعیت‌ها می‌تواند ترس را تشدید کند.

• همچنین تغییر در سیاست‌های مالی یا پولی مانند کنترل سرمایه، مالیات‌گذاری سنگین بر سود رمزارز نیز می‌تواند تأثیر منفی داشته باشد.

در این ریزش اخیر، برخی تحلیل‌ها نسبت به تأثیر سیاست‌های تجاری و تغییرات مقرراتی هشدار داده‌اند.

به طور کلی، این ریزش حاصل تلاقی چند عامل بود: شوک اقتصاد کلان، اهرم زیاد، احساسات قوی، ضعف ساختاری بازار و فشارهای مقرراتی.

---

بخش سوم (همه چیز در مورد ریزش اخیر بازار کریپتو): پیامدها و سناریوهای پیش‌رو

یک ریزش به‌تنهایی پایان داستان نیست؛ چه‌بسا که به «آغازِ یک دوره نو» تبدیل شود. در ادامه برخی از پیامدهای ممکن و سناریوهای محتمل را بررسی می‌کنم.

پیامدها در کوتاه‌مدت (هفته‌ها تا یک ماه)

1. نوسان زیاد و بازگشت‌های ناگهانی
   پس از ریزش شدید، معمولاً بازار دچار نوسانات شدید (ریزش – برگشت – نوسان جانبی) می‌شود زیرا سرمایه‌گذاران در تلاش‌اند جهت روند را پیدا کنند.

2. پاکسازی اهرم‌های اضافی
   یکی از اثرات مثبت بالقوه، پاکسازی بازار از موقعیت‌های اهرمی زیاده از حد است که ریسک کل بازار را کاهش می‌دهد.

3. تمرکز بیشتر بر دارایی‌های اصلی (بیت‌کوین، اتریوم)
   سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌هایی با نقدشوندگی بیشتر و ریسک پایین‌تر متمایل می‌شوند، و بسیاری از آلت‌کوین‌ها ممکن است اصلاح عمیق‌تری ببینند.

4. کاهش تمایل به ریسک
   در دوره‌ای از عدم اطمینان، نقدینگی به دارایی‌های با ریسک پایین‌تر یا حتی ارزهای فیات برمی‌گردد.

پیامدها در میان‌مدت (چند ماه تا یک سال)

1. بازسازی اعتماد و تأمین نقدشوندگی
   بازار باید راهی برای بازگرداندن اعتماد سرمایه‌گذاران پیدا کند. اگر بازارسازان و صرافی‌ها نقدشوندگی مناسب فراهم نکنند، ممکن است روند بهبود کند شود.

2. جهش احتمالی همراه با مومنتوم ساختاری
   اگر محرک‌های بنیادی مثبت مانند پذیرش نهادی یا پیشرفت‌های تکنولوژیک در پروژه‌ها به وجود بیاید، بازار می‌تواند روند صعودی جدیدی را آغاز کند.

3. افزایش نظارت و مقررات
   دولت‌ها ممکن است از این فرصت استفاده کنند تا مقررات بیشتری برای کنترل بازار و حفاظت از سرمایه‌گذاران وضع کنند.

4. تفکیک پروژه‌های با بنیاد قوی از پروژه‌های ضعیف
   پروژه‌هایی که تیم قوی، مأموریت واقعی، توسعه مستمر و کاربرد دارند احتمالاً جایگاه‌شان را حفظ خواهند کرد، ولی پروژه‌های ضعیف و فاقد پشتوانه ممکن است سقوط کنند یا ناپدید شوند.

سناریوهای ممکن

• بهبود آرام (Soft Recovery): بازار به تدریج و با نوسان مثبت برمی‌گردد، ولی ممکن است تا مدت‌ها قیمت‌ها فراتر از سطح اوج قبلی نروند.

• رالی قوی (Strong Rebound): اگر عوامل بنیادی مثبت قوی باشند (مثلاً پذیرش نهادی، توسعه زیرساخت، ورود سرمایه بزرگ)، بازار ممکن است جهش قابل توجهی داشته باشد.

• روند نزولی ادامه‌دار (Persistent Downtrend): اگر شوک‌های منفی جدید بیایند (مثلاً بحران اقتصادی، مقررات سنگین، ورشکستگی پروژه‌ها)، ممکن است ریزش ادامه یابد یا بازار وارد دوره خرسی شود.

• نوسان در بازه محدود (Range-bound Market): ممکن است بازار بین دو سطح مقاومت و حمایت در نوسان بماند و برای مدتی روند مشخصی نداشته باشد.

حقیقت این است که بازار کریپتو از نظر ساختاری در مرحله‌ای از بلوغ خود قرار دارد و اینگونه وقایع برای آن غیرمعمول نیست. اما هر بار، چالش‌ها و فرصت‌های جدیدی پیش می‌آید.

---

بخش چهارم: توصیه‌ها و راهکارهای مدیریت ریسک در چنین شرایطی

برای کسانی که در بازار کریپتو فعال هستند، مواجهه با ریسک بخشی اجتناب‌ناپذیر است. اما می‌توان با تدابیری، آسیب را کاهش داد. در ادامه توصیه‌هایی عملی برای دوره‌های ریزش آورده‌ام:

۱. استفاده معقول از اهرم یا اجتناب از آن

• اگر تازه‌کار هستی یا تجربه کمی داری، بهتر است از معاملات اهرمی صرفنظر کنی یا حداقل اهرم پایین انتخاب کنی (مثلاً ۲×، ۳×).

• اگر از اهرم استفاده می‌کنی، حتماً حد سود و حد ضرر تعیین کن و به آن‌ها پایبند باشی.

• در شرایط بسیار پرنوسان بازار، کاهش میزان اهرم یا بستن بخشی از پوزیشن‌های اهرمی می‌تواند ریسک زیان بزرگ را کاهش دهد.

۲. تنوع‌بخشی به سبد دارایی

• به جای تمرکز کامل بر چند کوین پرریسک، بخشی از سرمایه را به کوین‌های بزرگ‌تر و نسبتاً پایدار (بیت‌کوین، اتریوم) اختصاص بده.

• همیشه درصدی از سرمایه را در حالت نقد یا استیبل‌کوین نگه دار تا در فرصت‌های خرید بتوانی وارد شوی.

• ترکیب دارایی‌های مالی دیگر مانند طلا، بازار سهام یا اوراق نیز می‌تواند به کاهش ریسک کل کمک کند.

۳. استفاده از حد ضرر (Stop-Loss) و مدیریت موقعیت‌ها

• برای هر پوزیشن، حد ضرری منطقی تعیین کن تا زیان از حد معقول فراتر نرود.

• اگر قیمت به محدوده‌ای نزدیک به حد ضرر رسید، بجای ریسک بیشتر ممکن است بهتر باشد بپذیری که اشتباهی کرده‌ای و وارد زیان بزرگ‌تر نشوی.

• تقسیم پوزیشن‌ها: مثلاً سرمایه را به دو یا چند بخش تقسیم کن و هر بخش را در سطوح مختلف وارد یا خارج کن.

۴. برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری میان‌مدت

• اگر استراتژی‌ات میان‌مدت یا بلندمدت است، بهتر است در زمان‌های نزول تدریجی وارد شوی (Dollar Cost Averaging یا میانگین‌گیری هزینه).

• به جای تلاش برای شکار در پایین‌ترین نقطه، تمرکز بر ورود تدریجی و مدیریت ریسک کن.

۵. نظارت بر اخبار، داده‌های لیکوئیدیشن و شاخص‌های تکنیکال

• استفاده از پلتفرم‌هایی مانند CoinGlass برای دیدن نقشه لیکوئیدیشن‌ها و پوزیشن‌های باز سرمایه‌گذاران می‌تواند به پیش‌بینی حرکات بازار کمک کند.

• تحلیل تکنیکال (سطوح حمایت و مقاومت، میانگین متحرک، RSI و MACD) را به عنوان ابزار کمکی در تصمیم‌گیری به کار ببر.

• اخبار سیاسی، اقتصادی و مقرراتی کشورهای بزرگ را پیگیری کن؛ این اخبار می‌توانند تأثیر سریع بر بازار داشته باشند.

۶. حفظ آرامش روانی و خودکنترلی

• یکی از بزرگ‌ترین دشمنان سرمایه‌گذار در بازار رمزارز، تصمیمات احساسی است. در زمان ریزش، ترس و اضطراب ممکن است باعث فروش هیجانی شود.

• قبل از ورود به هر معامله، پلن (رویه) مشخصی داشته باش؛ یعنی بدان در چه نقطه‌ای وارد می‌شوی، در چه نقطه‌ای از بازار خارج می‌شوی یا حد ضرر را کجا تعریف می‌کنی.

• به خودت یادآوری کن که بازار بالا و پایین دارد و ریسک بخشی از بازار است. پذیرش احتمال زیان کمک می‌کند در تصمیم‌گیری سردتر باشی.

۷. بررسی پروژه‌ها با بنیاد قوی

• وقتی قصد سرمایه‌گذاری بر روی یک آلت‌کوین را داری، پروژه را از لحاظ تیم، هدف، کاربرد، جامعه کاربری، سرمایه‌گذاران پشت پروژه و تاریخچه بررسی کن.

• از پروژه‌هایی که وعده‌های بزرگ و غیرواقعی می‌دهند یا تیم ناشناس دارند، دوری کن.

• در شرایط ریزش، پروژه‌هایی که بنیاد قوی دارند نسبت به پروژه‌های ضعیف‌تر احتمال بقا و بازگشت بیشتری دارند.

۸. داشتن نقدینگی مطمئن و مدیریت سرمایه

• همیشه درصدی از سبد را به نقد یا دارایی‌های کم‌ریسک اختصاص بده تا وقتی بازار افت کرد، بتوانی از فرصت‌ها استفاده کنی.

• ریسک کلی سرمایه‌ات را محدود کن؛ یعنی هرگز با پولی سرمایه‌گذاری نکن که اگر از دست رفت، زندگی مالی‌ات در خطر بیفتد.

---

جمع‌بندی

ریزش اخیر بازار رمزارزها یکی از رویدادهای عظیم در تاریخ این بازار بود که نشان داد نقاط ضعف ساختاری، استفاده افراطی از اهرم و وابستگی به شرایط کلان اقتصاد جهانی چقدر می‌توانند مخرب باشند. اما هر سقوط، فرصتی هم دارد — فرصتی برای بازنگری، اصلاح استراتژی و یادگیری.

اگر بخواهم پیام اصلی را خلاصه کنم:

• ریسک را کوچک بگیر، نه سرمایه‌گذاری

• تنوع و نقدینگی را فراموش نکن

• در پوزیشن‌های اهرمی محتاط باش

• در مواقع بحرانی از تصمیمات هیجانی پرهیز کن

• پروژه‌ها را از لحاظ بنیاد و تیم بررسی کن

 

محتوا مقاله “ همه چیز در مورد ریزش اخیر بازار کریپتو ” فقط برای مقاصد اطلاعاتی عمومی ارائه شده است، بدون هیچ گونه نمایندگی یا ضمانتی از هر نوع، و همچنین نباید به عنوان مشاوره مالی یا سرمایه گذاری تلقی شود.

تجهیز مستر هیچ مسئولیتی در قبال خطاها یا حذفیات و یا در قبال نتایج حاصل از استفاده از این اطلاعات ندارد.

سرمایه گذاری در دارایی های دیجیتال می تواند ریسکی باشد و لطفاً خطرات یک محصول و میزان تحمل ریسک خود را بر اساس شرایط مالی خود به دقت ارزیابی کنید.

 

نویسنده مقاله “ همه چیز در مورد ریزش اخیر بازار کریپتو ” : فرشاد ربیعی